تهران- ایرنا- ترکیب این روزهای اکران از حضور همزمان کمدی، درام جنایی و فیلم جاده‌ای ـ اکشن حکایت دارد؛ اتفاقی که می‌تواند پاسخگوی سلیقه‌های متنوع‌تری باشد، اما تمرکز بخش عمده فروش و مخاطب در اختیار چند اثر محدود نشان می‌دهد گیشه ایران هنوز با «تنوع پایدار» فاصله دارد.
به گزارش خبرنگار سینمایی ایرنا، گیشه سینمای ایران در آستانه روز ملی سینما، چهره‌ای دوگانه دارد؛ از یک‌سو چند فیلم توانسته‌اند مخاطبان قابل توجهی را به سالن‌ها بکشانند و حضور آثاری از ژانرهای مختلف، ترکیب اکران را نسبت به دوره‌های کمدی‌محور متنوع‌تر کرده است و از سوی دیگر، فاصله فروش فیلم‌های صدر جدول با دیگر آثار به اندازه‌ای است که همچنان نمی‌توان از توزیع متوازن مخاطب و فرصت برابر در اکران سخن گفت.
براساس تازه‌ترین آمار ثبت‌شده در سامانه مدیریت فروش و اکران سینما، «زنده‌شور» به کارگردانی کاظم دانشی با عبور از یک میلیون مخاطب و فروش بیش از ۱۴۷ میلیارد تومان، در صدر جدول فروش سال ۱۴۰۵ قرار گرفته است. پس از آن، «استخر» ساخته سروش صحت با نزدیک به ۹۳۰ هزار تماشاگر و فروشی بیش از ۱۳۲ میلیارد تومان جایگاه دوم را در اختیار دارد.
«آنتیک» به کارگردانی محمدهادی نائیجی نیز با بیش از ۵۳۹ هزار مخاطب و فروش بالاتر از ۶۲ میلیارد تومان، دیگر فیلم موفق جدول اکران است. این سه فیلم اکنون فاصله معناداری با بخش قابل توجهی از آثار روی پرده دارند؛ فاصله‌ای که در کنار موفقیت آنها، مساله تمرکز گیشه را نیز برجسته می‌کند.
وقتی یک فیلم جدی، صدرنشین می‌شود
مهم‌ترین اتفاق گیشه امسال را شاید بتوان صدرنشینی «زنده‌شور» دانست؛ فیلمی جنایی ـ دادگاهی که برخلاف الگوی رایج سال‌های اخیر، برای جذب مخاطب به کمدی، شوخی‌های موقعیت یا ترکیب بازیگران همیشگی آثار طنز متکی نیست.
این فیلم، داستان نماینده دادستانی را روایت می‌کند که برای اجرای حکم پنج محکوم به اعدام راهی شهری دیگر می‌شود؛ اما اجرای نخستین حکم، او را در برابر موقعیتی پیچیده قرار می‌دهد. پرداختن به موضوع قصاص، بخشش و تصمیم‌های دشوار انسانی، «زنده‌شور» را به اثری جدی و قصه‌گو تبدیل کرده است.
فروش این فیلم نشان داد مخاطب سینمای ایران صرفاً به دنبال خندیدن نیست و اگر یک اثر جدی بتواند قصه‌ای پرکشش، شخصیت‌هایی قابل باور و موقعیتی دراماتیک ارائه کند، ظرفیت رقابت با کمدی‌ها را دارد.
موفقیت «زنده‌شور» از این جهت اهمیت دارد که یکی از تصورات تثبیت‌شده درباره گیشه را به چالش می‌کشد؛ این تصور که تنها راه رونق سالن‌ها، اکران کمدی است. صدرنشینی یک درام جنایی ثابت می‌کند مشکل آثار غیرکمدی، الزاماً ژانر آنها نیست؛ بلکه کیفیت روایت، نحوه معرفی، زمان اکران و دسترسی به سالن و سانس مناسب نیز در سرنوشت تجاری آنها نقش تعیین‌کننده دارد.
کمدی همچنان ستون اقتصادی گیشه است
با وجود موفقیت یک اثر جدی، کمدی همچنان یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد اکران به شمار می‌رود. «استخر» با ترکیبی از طنز، درام و نگاه سروش صحت به روابط انسانی، توانسته است جایگاه خود را در صدر جدول حفظ کند.
حضور بازیگرانی چون امین حیایی، سحر دولتشاهی، مهران مدیری، علیرضا خمسه و پانته‌آ پناهی‌ها نیز به دیده‌شدن این فیلم کمک کرده است. «استخر» اگرچه در گروه آثار کمدی قرار می‌گیرد، تلاش می‌کند از مسیر شوخی صرف فاصله بگیرد و مفاهیمی چون عشق، جدایی، روزمرگی و اهمیت روابط انسانی را در دل یک روایت طنزآمیز دنبال کند.
«آنتیک» نیز به‌عنوان کمدی دیگری در میان آثار پرفروش، با قصه‌ای تاریخی و موقعیتی متفاوت، سهم قابل توجهی از بازار را به دست آورده است. داستان دو دله‌دزد که پس از انقلاب و کسادی کسب‌وکارشان به فکر راه‌اندازی یک امامزاده قلابی می‌افتند، نشان می‌دهد حتی در محدوده کمدی نیز می‌توان به سراغ فضاها و روایت‌های کمتر تکرارشده رفت.
بااین‌حال، حضور دو کمدی در میان سه فیلم پرفروش بار دیگر اثبات می‌کند که این ژانر همچنان مطمئن‌ترین انتخاب برای سرمایه‌گذاران، سینماداران و بخش مهمی از مخاطبان است. مساله نه حذف یا تضعیف کمدی، بلکه جلوگیری از تبدیل‌شدن آن به تنها نسخه موفقیت در سینمای ایران است.
سینمای ایران به سبد کامل نیاز دارد
گیشه سالم را نمی‌توان تنها با میزان فروش یک یا دو فیلم سنجید. اگر چند اثر رکورد بزنند اما اغلب فیلم‌های دیگر با سالن‌های خالی روبه‌رو باشند، چرخه اقتصادی سینما همچنان آسیب‌پذیر خواهد بود.
سینمای ایران برای حفظ مخاطب به یک سبد کامل نیاز دارد؛ کمدی برای سرگرمی، فیلم اجتماعی برای بازتاب مساله‌های روز، اثر کودک و نوجوان برای ساختن نسل آینده تماشاگران، انیمیشن برای خانواده‌ها، فیلم تاریخی و دفاع مقدس برای روایت حافظه ملی و آثار پلیسی، معمایی، وحشت و اکشن برای پاسخ‌گویی به سلیقه‌هایی که کمتر دیده شده‌اند.
وضعیت این روزهای اکران نشانه‌هایی از حرکت به سمت چنین ترکیبی دارد. موفقیت «زنده‌شور»، تداوم فروش «استخر» و «آنتیک» و آغاز امیدوارکننده «اسکورت»، ثابت می‌کند که گیشه ظرفیت پذیرش بیش از یک گونه سینمایی را دارد.
اکران این روزها متنوع‌تر شده، اما هنوز متوازن نشده است. گیشه از انحصار مطلق کمدی فاصله گرفته، اما از تمرکز فروش در اختیار چند فیلم محدود عبور نکرده است. آینده سینمای ایران زمانی امیدوارکننده‌تر خواهد بود که فیلم‌های بیشتری امکان دیده‌شدن پیدا کنند و مخاطب، هنگام انتخاب فیلم، با جدولی متشکل از چند عنوان مشابه روبه‌رو نباشد.
گیشه ایران اکنون بیش از یک فیلم پرفروش، به مجموعه‌ای از فیلم‌های خوب و متفاوت نیاز دارد؛ آثاری که هرکدام بتوانند بخشی از جامعه را دوباره به سالن سینما برگردانند.
گزارش از فاطمه آبروش
منبع: ایرنا فرهنگ
